Cá hói (cá nâu)

Cá hói là tên gọi ở Quảng Ninh, Hải Phòng của cá nâu, tên khoa học Scatophagus argus (Linnaeus, 1766), họ Scatophagidae[1][4][6]. Cá sống được ở nước mặn, nước lợ và hạ lưu sông, thường quanh rừng ngập mặn, cảng và vịnh kín; dài tối đa 45 cm, thường gặp 20 cm[2]. Cá hói không phải cá dìa: hai loài khác họ.
Thông tin nhanh
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Cá hói (cá nâu) |
| Tên gọi khác, tên vùng miền | cá nâu; cá nầu; cá beo dĩa, cá dĩa (tên địa phương) |
| Tên tiếng Anh | spotted scat |
| Tên khoa học | Scatophagus argus (Linnaeus, 1766)[1] |
| Phân loại | Lớp Teleostei › Bộ Priacanthiformes (theo WoRMS) › Họ Scatophagidae[1] |
| Nhóm hàng | Cá |
| Mùa vụ | chưa xác minh |
| Mã WoRMS (AphiaID) | 276970 |
Đặc điểm và nơi sống
- Sống ở biển, nước lợ và nước ngọt; độ sâu 0–5 m[2].
- Cá trưởng thành sống ở cảng, vịnh tự nhiên, cửa sông nước lợ và hạ lưu suối, sông; hay gặp quanh rừng ngập mặn[2].
- Ăn giun, giáp xác, côn trùng và thực vật[2].
- Dài tối đa 45 cm, thường gặp 20 cm[2].
- Ngư dân Philippines cho rằng gai vây lưng, vây hậu môn và vây bụng có độc, có thể gây vết thương[2].
Ở Việt Nam: vùng nuôi, vùng khai thác
Báo Người Lao Động (2016) viết cá hói còn gọi là cá nâu hoặc cá beo dĩa; ở Quảng Ninh phổ biến cá hói nước mặn, hay kiếm ăn quanh khu neo đậu tàu thuyền và bè nuôi thuỷ sản[4]. Năm 2020, Trung tâm Quốc gia Giống hải sản miền Bắc (Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I) sản xuất thành công giống nhân tạo cá hói, loài cá nước lợ phân bố tự nhiên ở vùng biển Hải Phòng[5]. Phụ lục loài thủy sản kèm Nghị định 37/2024/NĐ-CP (đã bị Nghị định 41/2026/NĐ-CP thay thế) ghi "cá nâu / cá nầu" là Scatophagus argus[6].
Mùa vụ
Chưa xác minh. Trang này không ghi mùa vụ theo lời truyền miệng; sẽ bổ sung khi có nguồn từ cơ quan thuỷ sản hoặc nghiên cứu công bố.
Cách chọn tươi
- Cá tươi có mùi nhẹ, không tanh nồng, không chua, không khai[3].
- Mắt trong và sáng; mang đỏ; thịt chắc, ấn vào đàn hồi lại[3].
- Cá cắt khúc, phi lê: thịt chắc, không xỉn màu, không khô hay sẫm ở mép[3].
- Cẩn thận gai vây khi cầm cá sống và khi sơ chế[2]. Nên nhờ cửa hàng sơ chế.
Cách bảo quản
- Dùng trong 2 ngày thì để ngăn mát từ 4°C trở xuống; để lâu hơn thì bọc kín, cấp đông[3].
- Rã đông trong ngăn mát qua đêm; cần nhanh thì cho vào túi kín rồi ngâm nước lạnh[3].
- Không để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; trời nóng trên 32°C thì không quá 1 giờ[3].
Cách chế biến
Các cách chế biến phổ biến: nướng nguyên con (nướng mọi), nấu lẩu, nấu canh, hấp. Nấu tới nhiệt độ tâm 63°C; thịt cá chuyển đục và dễ tách bằng nĩa[3]. Cửa hàng sơ chế miễn phí và nhận chế biến mang về theo yêu cầu.
Mua cá hói tại ThuyHaiSan.VN (Hà Nội)
Cửa hàng nhập cá hói theo ngày khi có hàng; loài của từng lô chưa giám định. Giá thay đổi theo ngày: xem giá niêm yết tại gian hàng hoặc gọi 0339.247.689. Địa chỉ: 418 Phạm Văn Đồng, Phường Đông Ngạc, Hà Nội; mở cửa 8h–13h và 14h30–20h30. Xem cách đặt hàng và giao hàng.
Câu hỏi thường gặp
Cá hói là cá gì?
Là cá nâu, tên khoa học Scatophagus argus, họ Scatophagidae. "Cá hói" là cách gọi ở Quảng Ninh.
Cá hói có phải cá dìa không?
Không. Cá dìa thuộc giống Siganus, họ Siganidae; cá hói (cá nâu) thuộc họ Scatophagidae. Một số nơi gọi cá hói là "cá dĩa" nên dễ nhầm. Xem trang cá dìa.
Gai cá hói có độc không?
FishBase ghi nhận ngư dân Philippines cho rằng gai vây lưng, vây hậu môn và vây bụng có độc. Nên dùng kéo hoặc găng, hoặc nhờ cửa hàng sơ chế.
Mua cá hói ở Hà Nội giá bao nhiêu?
Giá thay đổi theo ngày và theo cỡ. Giá niêm yết tại website thuyhaisan.vn; cần hỏi nhanh thì gọi 0339.247.689.
Chưa xác minh
- Loài của cá hói bán tại cửa hàng: chưa giám định.
- Gai có độc hay không: FishBase chỉ ghi theo lời ngư dân Philippines, chưa có kết luận khoa học trong nguồn đã dẫn.
- Nghị định 41/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 25/01/2026 và thay thế Nghị định 37/2024/NĐ-CP[7]. Tên trong phụ lục Nghị định 37 được giữ để đối chiếu lịch sử; danh mục tên loài hiện hành và loài của mặt hàng cụ thể cần được xác minh riêng.
Nguồn dẫn
- WoRMS (World Register of Marine Species) – Scatophagus argus (Linnaeus, 1766), AphiaID 276970
- FishBase – Scatophagus argus
- FDA (Hoa Kỳ) – Selecting and Serving Fresh and Frozen Seafood Safely
- Báo Người Lao Động (11/10/2016) – Thơm nức cá hói nướng
- Tạp chí Thủy sản Việt Nam (06/7/2020) – Sản xuất thành công giống nhân tạo cá hói
- Phụ lục loài thủy sản kèm Nghị định 37/2024/NĐ-CP (bản PDF lưu trữ trên cổng dữ liệu TP Cần Thơ; Nghị định 37 đã bị Nghị định 41/2026 thay thế)
- Nghị định 41/2026/NĐ-CP – văn bản chính thức trên Cổng Chính phủ (hiệu lực 25/01/2026; thay thế Nghị định 37/2024/NĐ-CP)
Ngày truy cập các nguồn: 15/11/2026. Phát hiện chỗ sai, xin báo qua [email protected].